Chiều mai cơ quan tôi tổ chức thi Toeic định kỳ, định mở một chút tài liệu ra xem nhưng tôi cảm thấy điều này thật vô nghĩa. Học tập, đặc biệt lại là môn như tiếng Anh, đòi hỏi cả một quá trình để trau dồi để tiến bộ; không thể rút gọn thành một đêm được. Tôi quyết định lôi bài Niềm vui từ những nỗi buồn của Steve Pavlina ra dịch, bài viết thật hay, thật bổ ích, thú vị, nó giúp ích cho tôi thật nhiều và có lẽ cho cả nhiều người khác nữa.
Steve viết rất nhiều về “Personal Development”, các bài đều rất hay, thực tế và bổ ích. Enjoy !
Niềm vui từ những nỗi buồn
Tối qua một cơn bão tràn qua Las Vegas. Tiếng sấm quá to và tia chớp quá sáng khiến tôi không ngủ được, tôi quyết định thức dậy một chút. Khoảng 3 giờ sáng tôi xuống dưới tầng và thưởng thức một quả chuối, một cốc trà thảo mộc. Rồi tôi ra ngoài và ngồi ở sân sau ngắm nhìn cơn bão.
Cơn bão di chuyển từ phía Nam tới, từng phút từng phút một tôi thấy những tia chớp giáng xuống, kéo theo sau là những tiếng sấm rền làm cửa sổ rung lên kêu lách cách. Khi cơn bão đến gần hơn, gió nổi lên và trời bắt đầu mưa như trút, nhưng trời vẫn chỉ khoảng 24 độ C. Tôi ngồi dưới mái che, tránh cơn mưa một cách an toàn.
Tôi ngồi đó gần một tiếng đồng hồ, chiêm nghiệm về bản chất của tồn tại, như tôi thường hay làm. Tôi nghĩ về những cảm xúc mà chúng ta trải nghiệm trong đời. Người thì đau buồn. Người thì hạnh phúc. Người thì cáu giận. Người thì sợ hãi. Người thì lãnh đạm. Người thì hy vọng. Nhưng những cảm xúc ấy đều không tồn tại mãi mãi.
Tôi thấy những cảm xúc có xu hướng nảy sinh một cách tức thì để đáp lại những sự kiện nhất định. Khi có điều gì đó xảy ra, chúng ta có những phản hồi đáp lại những sự kiện ấy với những cảm xúc nhất định. Hầu hết những phản hồi này đều tự phát và không tự nguyện.
Phản hồi cảm xúc
Có người thích thú những phản hồi cảm xúc và thậm chí còn tìm kiếm chúng, bởi vì nó thường mang lại những trải nghiệm tích cực cho họ. Chẳng hạn, một người đang yêu hay đam mê sẽ sẵn sàng đón nhận và biết ơn những cảm xúc của họ.
Có người lại ghét những phản hồi cảm xúc mà họ nhận được. Họ cho những cảm xúc ấy là có chuyện và họ tự tìm cách để vô hiệu hóa mối liên hệ tới chúng, trong khi đó những người khác lại đón nhận những phản hồi ấy từ tận đáy lòng và nhận ra đó là những tín hiệu báo rằng họ cần một sự thay đổi.
Tôi xem cảm xúc của mình giống như sự phản ứng thể hiện khi chơi điện tử. Những thông báo như chi tiết về số đạn còn, tình trạng thể lực và vị trí trên bản đồ tiết lộ về avatar (nhân vật trong trò chơi) của tôi đang ra sao. Đây là những trường hợp cho thấy cảm xúc của tôi liên quan tới trải nghiệm của avatar của tôi:
- Khi tôi vui, avatar của tôi có nhiều đạn, thể lực tốt, mọi việc trên bản đồ đều tiến triển tốt.
- Khi tôi lúng túng, avatar của tôi đã mất, hoặc đang phải tìm hiểu xem cách chơi thế nào.
- Khi tôi căng thẳng, avatar của tôi có ít đạn, cảm giác không được chuẩn bị cho thử thách phía trước.
- Khi tôi sợ hãi, avatar cần được thực hành nhiều hơn trước khi đương đầu với thử thách tiếp theo.
- Khi tôi bực mình và không kiểm soát được, avatar cần sự giúp đỡ của các nhân vật khác hoặc đơn giản phải chơi chậm lại một chút.
- Khi tôi cảm thấy ham thích, avatar đang ở đúng điểm thử thách
- Khi tôi buồn hoặc thất vọng, đây là lúc avatar của tôi mất các vũ khí đi kèm, hoặc phải đương đầu với thử thách mới
- Khi tôi chán nản, có lẽ avatar của tôi đã hoàn thành trình độ hoặc độ khó hiện tại và nó cần phải có thử thách mới, thú vị hơn…thậm chí là một trò chơi mới
Khi những cảm xúc này nảy sinh, chúng nhiều lúc cũng giống như cơn bão bao bọc quanh tôi khi tôi ngồi ngoài sân đêm qua. Nhưng ngay cả khi có sự hiện diện của cơn bão ấy, bên trong nó vẫn có một tâm bình yên. Dù những cảm xúc của bạn nảy sinh từ ý thức của bạn, nhưng chúng không phải ý thức của bạn và tùy thuộc vào bạn quyết định dừng chúng lại, hít thở, và vượt lên trên chúng. Làm như vậy bạn không loại bỏ được cảm xúc — chúng vẫn còn đó — nhưng bạn bắt đầu thấy chúng từ góc độ của người thứ ba thay vì đồng nhất bạn với những cảm xúc ấy. Tương tự như vậy, khi tôi ngồi giữa những tia chớp, sấm, gió và mưa, tôi bình tĩnh quan sát sự hiện diện của cơn bão nhưng tôi lựa chọn không đồng nhất tôi với cơn bão. Tôi quan sát cơn bão nhưng không trở thành cơn bão.
Quan sát cơn bão cảm xúc của bạn
Khi bạn trải qua những cảm xúc mạnh mẽ, bạn quan sát hay trở thành cơn bão? Bạn có chứng kiến hạnh phúc, đau khổ, bực bội, v.v.. như chúng xuất hiện qua avatar của bạn? Hay bạn có dừng lại và nhớ ra rằng nhân vật đó không phải là bạn thực sự…rằng đó chỉ là avatar trong thế giới thực?
Tôi không khuyên rằng bạn có thể điều khiển cơn bão hay cần phải làm như vậy. Cơn bão là vậy. Khi bạn quan sát nó, nó đã được hình thành rồi. Nhưng bằng cách chuyển cách nhìn nhận của bạn, bạn không cần phải đồng nhất với cơn bão cảm xúc của bạn. Bạn có thể chỉ quan sát nó.
Khi bạn chơi trò chơi điện tử, đôi lúc bạn có những cảm xúc thật mạnh mẽ, mọi game thủ có kinh nghiệm đều sẽ khẳng định như vậy. Những cảm xúc bao gồm sự sợ hãi, buồn phiền, tức giận, và nhiều hơn thế nữa. Mặc dù vậy, ngoài đời thật chúng ta xem những cảm xúc ấy là tiêu cực, còn khi chơi game những cảm xúc này lại được xem là một phần của miền vui. Làm sao có thể thế được? Có thể nào bạn chơi một trò chơi làm bạn sợ hãi rồi cuối cùng lại thấy thích thú không? Có, bởi vì bạn biết bạn không phải là nhân vật trong trò chơi. Bạn nhận ra đó chỉ là những trải nghiệm được mô phỏng và định mệnh của nhân vật ấy không phải là định mệnh của bạn.
Bạn có thể áp dụng việc thay đổi cách nhìn nhận như trên cho chính cuộc đời bạn. Con người có thật của bạn là nhân vật trong vũ trụ này. Bây giờ hãy chuyển cách nhìn nhận của bạn để vượt trên cả con người thật của bạn để tới mức độ nhận thức đang trải nghiệm thực tại này, đó là trò chơi nếu bạn muốn. Bạn hãy cho phép mình vui vẻ, ngay cả khi bạn trải qua những cảm xúc tiêu cực, và bằng cách trải nghiệm những cảm xúc ấy mà không đồng nhất với chúng. Quan sát cơn bão mà không trở thành cơn bão.
Bạn không phải tin vào Chúa trời, sự bất tử, tâm hồn, hay bất cứ cái gì cao hơn bản thân bạn chỉ để nâng cao mức độ ý thức của nhân vật trong trò chơi này. Bạn chỉ đơn giản coi đó là một cách nhìn nhận ở mức độ cao hơn. Chú ý rằng bạn có thể đón nhận cách nhìn nhận của nhân vật trong trò chơi hay bộ phim. Bạn không phải thay đổi niềm tin tinh thần để thưởng thức trò chơi hay bộ phim ấy, bạn cũng chẳng phải thay đổi niềm tin chỉ để nâng cách nhìn nhận của bạn vượt lên trên con người thật của bạn.
Niềm vui
Khi bạn trải qua việc thay đổi cách nhìn nhận, bạn bắt đầu nhận ra một cảm giác bên trong. Tôi miễn cưỡng gọi đó là cảm xúc bởi bạn sẽ không cảm thấy chúng ở cùng một mức độ như bạn cảm thấy các cảm xúc khác. Cách so sánh tương tự tốt nhất mà tôi có thể đưa ra là hãy hình dung bạn chơi một trò chơi điện tử kinh dị hay xem một bộ phim ma. Tại giây phút ấy bạn cảm thấy căng thẳng, lo âu, hay bồn chồn. Nhưng sau những cảm xúc ấy là cảm giác tinh tế hơn mà bạn có thể gọi là đó là niềm vui, sự thích thú hay sảng khoái. Bạn đang tận hưởng niềm vui còn lớn hơn cả cả trải nghiệm trong trò chơi hay trong một bộ phim, nhưng niềm vui này ở một mức độ khác so với trải nghiệm ở mức độ thấp của tình huống hiện tại trên màn hình.
Tương tự như vậy, khi bạn buồn, tức giận hay nổi giận, bản có thể dừng lại và nhận ra những cảm giác khác phía sau những cảm xúc ấy. Để quan sát cảm xúc này, bạn phải bước ra khỏi cơn bão hiện tại và chỉ đơn giản chứng kiến nó một chút. Tôi thường coi cảm giác này là niềm vui, nhưng bạn có thể coi nó là một cái gì hoàn toàn khác. Nó thật dễ chịu, lan tỏa và tinh tế. Có người gọi đó là ảo giác (ecstasy), giác ngộ sự hiện diện Chúa trời, hay cảm giác về cái một của cái riêng, cái một (cái tôi). Một lần nữa tôi miễn cưỡng gọi đó là cảm xúc bởi nó không ở mức độ ấy. Nó giống như một trạng thái của ý thức.
Biến đổi cảm xúc
Trạng thái ý thức ấy có một điều thú vị là nó biến đổi cảm xúc tiêu cực thành những cảm giác tích cực. Chẳng hạn, nếu tôi buồn, tôi có thể dừng lại là vượt qua nỗi buồn và quan sát nó một chút, nó biến đổi thành cái mà tôi gọi là nỗi đau dịu êm. Tôi thấy thật kỳ lạ nếu như bạn không bao giờ trải nghiệm điều này, ấy vậy mà nỗi buồn lại trở thành những cảm xúc dễ chịu. Điều phiền muộn lại đem lại cảm giác tốt không thể tin được, và tôi biết ơn sâu sắc những cảm giác ấy. Tôi muốn quấy đảo nó lên và tận hưởng nó.
Thử hình dung bạn xem một bộ phim buồn, bộ phim làm bạn khóc. Một mặt, người ta coi nỗi buồn ấy là cảm xúc tiêu cực, nhưng nếu bạn từ bỏ việc kháng cự lại nó, nó cuối cùng trở thành một trải nghiệm tích cực. Xem một bộ phim buồn thực tế có thể cực kỳ dễ chịu, nhưng sự dễ chịu ấy lại không ở cùng mức độ như nỗi phiền muộn. Nó giống như có một tấm phông nền của niềm vui nằm phía sau sân khấu phiền muộn.
Sự biến đổi cảm xúc vui sướng trên cũng áp dụng được cho cả những cảm xúc khác. Những trạng thái này không đủ để diễn đạt thành ngôn từ; những có một ngôn từ tôi sử dụng có thể giúp bạn trải nghiệm những biến đổi trạn thái cảm xúc:
[Đoạn này thật khó, help me]
- Phiền muộn trở thành nỗi đau dịu êm
- Tức giận trở thành phẫn nộ một cách khôi hài
- Bực mình trở thành hy vọng
- Lãnh đạm trở thành chu đáo, hoàn hảo
- Tội lỗi trở thành tha thứ tâm hồn
- Sợ hãi trở thành dũng cảm, không gì có thể ngăn cản
- Cô đơn trở thành cái riêng, cái một, thanh bình
- Lúng túng trở thành tò mò
- Thất vọng trở thành biết ơn
Nâng nhận thức của bạn lên trên cơn bão cảm xúc hiện tại của bạn là một trải nghiệm tuyệt vời. Thay vì kháng cự lại cảm xúc của mình, bạn chấp nhận chúng hoàn toàn. Điều đó làm bạn có thể trải nghiệm niềm vui nằm sau những trạng thái cảm xúc có thể làm bạn thấy khó chịu.
Khi bạn vượt lên trên cơn bản cảm xúc của riêng mình, bạn vẫn giữ lại việc tiếp cận với những thông điệp ẩn những cảm xúc ấy. Nhưng giờ đây bạn ở trong một trạng thái như được tiếp sức mạnh để lựa chọn phản ứng của bạn một cách có ý thức. Bạn có thể phản ứng lại cơn bão một cách thông minh mà không bị mưa làm ướt sũng.
Chấp nhận định hướng của cảm xúc
Cơn bão tối qua làm nhiều đèn giao thông lân cận bị hỏng. Vì vậy Erin trễ giờ. Theo tôi đó là hình ảnh ẩn dụ tuyệt vời cho thấy vai trò của cảm xúc. Nếu không có những tín hiệu của cảm xúc, chúng ta sẽ thiếu người dẫn đường tới nơi chúng ta cần đến. Chúng ta mắc kẹt và giậm chân tại chỗ. Khi chúng ta lạc khỏi cảm xúc, chúng ta mất liên lạc với hệ thống dẫn đường bên trong, rồi thì tất cả các đèn đều hiện lên tín hiệu báo dừng.
Ngay lúc này, khi tôi nhìn ra ngoài cửa sổ, cơn bão đã qua, mặt trời lại chiếu rọi. Chẳng có cơn bão nào kéo dài mãi mãi. Tất nhiên, bạn có thể kéo dài cơn bão bằng cánh đồng nhất với nó, bạn gắn liền với nó, rồi cứ bám theo nó hết nơi này đến nơi khác. Nhiều người làm vậy với cơn bão cảm xúc của mình. Nhưng nếu bạn chỉ đơn giản quan sát nó, cơn bão bản thân nó sẽ sớm trôi qua.
Khi bạn chạy ra và cố gắng chiến đấu với cơn bão, bạn có chiến thắng nó không? Tất nhiên là không. Bạn sẽ bị gió cuốn đi và bị mưa vùi dập. Cơn bão biến bạn thành kẻ ngớ ngẩn. Nhưng nếu bạn chỉ đơn giản ngồi xuống rồi quan sát cơn bão, bạn nhận ra việc xem bão hóa ra thật là thú vị. Chẳng cần phải kháng cự lại cơn bão lòng, hay phải đồng nhất với nó. Đó là một phần tất nhiên của cuộc sống.
Nuôi dưỡng cảm xúc
Thật khó có thể làm cho mọi người đồng ý với một thực tế rằng cảm xúc của họ dường như hoàn toàn không hòa hợp với những người quanh họ. Nhưng phản hồi cảm xúc của bạn là duy nhất bởi vì cuộc đời bạn là duy nhất. Có thể mọi người quanh bạn hài lòng trong khi bạn thường xuyên thất vọng. Hay có thể bạn bị bao bọc bởi những người lãnh đạm, nhưng bạn thực sự nản lòng. Bạn phải học cách tin những cảm xúc của riêng bạn, ngay cả khi chúng không cùng phía với cảm xúc của người khác trong cuộc đời bạn
Khi nhìn vào con đường đời của bạn và bạn không nhìn thấy gì ngoài đèn đỏ, thì rút việc nguồn điện của những đèn đỏ này sẽ không phải là giải pháp. Giải pháp sẽ là bạn đã mắc kẹt vì sai đường bạn cần những thay đổi lớn — công việc mới, quan hệ mới, cách nghĩ mới, cảm hứng mới và một môi trường mới. Những cảm giác ấy sẽ ở trong bạn một thời gian dài cho dù bạn tìm mọi cách cứu chúng bằng thuốc, đường, rượu, hay tất cả các chất hòng làm thay đổi tâm trạng khác. Dừng lại và tự hỏi mình xem những chất kia có thực sự cần thiết và hợp với bạn. Bạn đã từng giành thời gian để ngồi lại rồi quan sát cơn bão cảm xúc của mình, để thấy liệu nó có chứa thông điệp của sự thật nào mà bạn chưa sẵn sàng đón nghe?
Khi tôi thấy mình có cảm giác phải ngốn ngấu ngay thật nhiều đường, caffeine, hay giải trí thụ động, tôi có thể lần ra xem cơn bão cảm xúc mà tôi đang phải khó khăn chống chọi Đó là lúc tôi cần phải nhắc nhở mình hãy lùi lại, quan sát cơn bão, và đón nhận thông điệp của nó. Tôi thường kháng cự lại thông điệp ấy mà không hề sợ hãi những gì mà nó sẽ đòi hỏi ở tôi, nhưng khi tôi cuối cùng lắng nghe nó, nó lại thường nhẹ nhàng và vị tha hơn tôi tưởng. Tôi luôn biết ơn những thông điệp ấy.
Khi chúng ta liên hệ quá sâu vào nhân vật (avatar) của mình, chúng ta dễ dàng cảm thấy mất kiểm soát khỏi cơn bão cảm xúc, đến mức chúng ta tự ngăn cản thông điệp của những cơn bão ấy. Nhớ rằng nhân vật của bạn không phải là chính bạn. Nhận thức của bạn có thể tiếp nhận bằng nhiều cách nhìn nhận khác nhau, và ở mức độ thấp, hình ảnh nhân vật đầu tiên chỉ là một trong số cách nhìn nhận ấy. Tôi thường cảm thấy như được tiếp sức mạnh khi trong nhận thức của tôi bao quát tất cả thực tại đang diễn ra — như đang được quan sát bằng mắt của Thượng đế nếu bạn muốn. Từ điểm quan sát ấy, tôi có thể thấy con người thật Steve giống như nhân vật trong thế giới thực, rồi tôi không cón cảm giác cần phải kháng cự lại hoặc trở nên gắn chặt vào những trải nghiệm của cá nhân Steve. Vì vậy ngay cả khi đôi lúc Steve trải qua những cơn bão cảm xúc, có một kẻ quan sát ở trên cao thích thú ngắm nhìn xem mọi việc diễn ra như thế nào. Tôi nghĩ tốt nhất là không nên sống một cuộc sống quá cá nhân (ích kỷ).
Tôi nhận thấy những năm tháng qua, cho dù tôi đã đạt được nhiều bước tiến để đưa cuộc đời tôi theo đúng khát vọng chân thực nhất và sâu sắc nhất của tôi, nhưng những cơn bão cảm xúc vẫn không hết. Nhưng khả năng tôi đối mặt với chúng ngày một lớn hơn. Chính vì những khả năng lớn ấy, những cơn bão mới ập đến với mức độ khác. Chúng luôn tấn công tôi vào những khâu yếu nhất, những phần của cuộc sống đã vượt ra khỏi hệ thống định hướng bên trong tôi. Sau khi sống sót qua cơn bão này, một lần nữa hệ thống định hướng bên trong tôi lại lái tôi đến vùng thời tiết khắc nghiệt khác. Giống như chơi một trò chơi, nhân vật của tôi phải liên tục vượt qua các bàn (levels) khác nhau, nhưng những con quái vật cũng liên tục vượt qua các bàn này. Nhưng chính điều này làm cho trò chơi trở nên thú vị. Tôi cảm thấy bước tiến thực sự trong cuộc đời tôi là tôi vui lòng tiếp nhận trò chơi này và tiếp tục đối mặt với những thử thách mới, cho dù nó đẩy tôi đến chỗ phải đối mặt với những “quái vật” to hơn. Tôi có thể có một nhân vật tốt hơn và nhiều nguồn lực hơn so với năm năm trước đây, nhưng những thử thách vẫn luôn rượt đuổi theo. Ngay cả khi nhân vật của tôi trải qua những cảm xúc sóng gió, tôi tận hưởng cuộc chơi. Đôi lúc thật đáng sợ, thật phiền muộn, thật tức giận, thật thất vọng nhưng cũng thật vui sướng không thể tả xiết.
Muộn rồi đọc lại vẫn thấy lủng củng quá, tưởng dịch nhanh được hóa ra nhiều chỗ khó xời quá. Thôi để có thời gian sửa sau.
Khi tôi dịch đến đây (OMG! 2:30, 29/08) thì trời mưa to như trút nước, gió thổi ầm ầm, ra đóng cửa số và cửa balcon. Interesting!, thật trùng hợp 
, tại sao không ra cửa sổ quan sát một chút.
